Kalo te përmbajtja

alphaPlan · Punëtori pilot

Verifiko para se të besosh

Një punëtori praktike 90-minutëshe për mesazhet e dyshimta, verifikimin e identitetit dhe vendimet nën presion.

90 min4 deri në 30 persona, në ekipe me 3 deri në 5 veta; përfshihet përshtatja për grup shumë të vogël
Hap fletën e pjesëmarrësitHap shënimet e lehtësuesit

Pjesëmarrësit

  • • Nxënës të shkollës së mesme, grupe komunitare dhe ekipe pune. Nuk kërkohet përvojë teknike.

Parakushtet

  • • Asnjë

Rezultatet

  • • Të dallosh disa shenja në një kërkesë të dyshimtë
  • • Të zgjedhësh një kanal të veçantë e të besuar verifikimi
  • • Të shpjegosh dhe rishikosh një vendim nën presion

Përgatitja

  • • Hap mësimin dhe aktivitetin e gatshëm për mesazhin e dyshimtë
  • • Printo një fletë për çdo pjesëmarrës dhe një grup me tri karta presioni për çdo tri ekipe
  • • Përdor mesazhin e trilluar të gatshëm; përshtatja vendase është opsionale dhe duhet të mbetet qartësisht e trilluar

Materialet

  • • Fletët e nxënësit, skenari, kartat e presionit dhe shënimet e lehtësuesit, të printuara
  • • Stilolapsa ose markera
  • • Projektor ose ekran i përbashkët, opsional për aktivitetin digjital

Organizimi i grupeve

  • • Puno me ekipe prej 3 deri në 5 vetash. Me 4 persona, formo dy dyshe; me rreth 12, formo tri ekipe me nga katër; me rreth 30, formo gjashtë ekipe me nga pesë.
  • • Shpërndaju ekipeve me radhë kartat 1, 2 dhe 3. Përsëriti kartat kur ka më shumë se tri ekipe. Me një deri në tre persona, puno individualisht ose si një ekip i vogël dhe provo më shumë se një kartë.
  • • Në diskutimin e përbashkët përmbyllës, jepi çdo ekipi 30 sekonda për të thënë rregullin e vet dhe një vendim që ndryshoi. Krahaso përgjigjet e ndryshme për kartat e përsëritura, pa lexuar çdo shënim të fletës.

Nëse mungon interneti ose projektori

  • • Interneti dhe projektori janë opsionalë. Nëse mungon njëri ose të dy, vazhdo punëtorinë bazë me fletët e printuara të nxënësit, skenarin e gatshëm, kartat e presionit dhe shënimet e lehtësuesit.
  • • Kaloje videon opsionale dhe lidhjet digjitale. Paketa e printuar përmban vendimet, shenjat, ndërlikimet dhe diskutimin përmbyllës që duhen për të arritur të njëjtat rezultate.

Mesazhi i trilluar i gatshëm

Nga
Shërbimi i Llogarive <ndihma@hyrje-sigurt.example>
Subjekti
Urgjente: konfirmo llogarinë para orës 18:00

Përshëndetje,

Kemi zbuluar një hyrje të pazakontë në llogarinë tënde. Hyrja në llogari do të bllokohet sot nëse nuk konfirmon identitetin.

Hap lidhjen më poshtë dhe shkruaj fjalëkalimin dhe kodin njëpërdorimësh që të erdhi në telefon.

hyrje-sigurt.example/konfirmo

Ekipi i mbështetjes së llogarive

Mesazh mësimor i trilluar. Nuk përfaqëson asnjë institucion, adresë apo shërbim të vërtetë shqiptar.

Plani i zhvillimit

  1. 01Ndalo para se të vendosësh

    10 min · në grup

    Jepi çdo pjesëmarrësi mesazhin e trilluar dhe fletën e nxënësit. Secili shënon vendimin fillestar para diskutimit. Nëse pjesëmarrësit e quajnë menjëherë mashtrim, kalo nga emërtimi te pyetjet: cilat shenja ngrenë dyshim, çfarë nuk provojnë, cili veprim mbetet i sigurt edhe nëse dyshimi është i gabuar dhe si e ndryshojnë presionin urgjenca, autoriteti ose një telefonues i drejtpërdrejtë.

    Çfarë pritet: Prit vendime të ndryshme. Mos i korrigjo ende; pyet se cila shenjë ose cili supozim mbështet secilin vendim. Njohja e shpejtë është vetëm fillimi: nxënësit duhet të dallojnë shenjat paralajmëruese nga prova përfundimtare dhe të emërtojnë një kanal të pavarur verifikimi.

    Kalimi: Thuaj: ‘Kemi vendimet. Tani le t'i shqyrtojmë treguesit para se t'i mbrojmë.’

  2. 02Si funksionon manipulimi

    15 min · shpjegim

    Shpjego vetëm katër ide thelbësore: urgjenca ose autoriteti krijon presion; kërkesa kërkon një të dhënë sekrete ose veprim të rrezikshëm; një kanal kontakti i dhënë nga vetë kërkesa nuk është i pavarur; dhe një shenjë ngre dyshim, por nuk provon identitetin ose mashtrimin. Përdor jo më shumë se pesë minuta për shpjegimin. Mos u ndal te historia e emrave të kanaleve dhe mos bëj një ligjëratë të gjatë me shenja. Kohën tjetër përdore për të pyetur çfarë mbetet e paprovuar dhe cili veprim mbetet i sigurt nëse dyshimi është i gabuar.

    Hap materialin e përbashkët

    https://codeforalbania.com/sq/learn/cybersecurity/04-social-engineering/phishing-smishing-vishing

    Çfarë pritet: Para se të vazhdojnë, nxënësit duhet të dallojnë një shenjë paralajmëruese nga prova përfundimtare dhe të shpjegojnë pse verifikimi i pavarur është i sigurt në kushte pasigurie.

    Kalimi: Thuaj: ‘Një shenjë ndryshon shkallën e besimit. Le të shqyrtojmë disa shenja së bashku.’

  3. 03Shqyrto treguesit

    20 min · në dyshe

    Dyshet plotësojnë hartën e treguesve në fletën e dhënë ose përdorin aktivitetin digjital. Për çdo shenjë shënojnë çfarë sugjeron dhe çfarë nuk provon.

    Hap materialin e përbashkët

    https://codeforalbania.com/sq/learn/cybersecurity/04-social-engineering/phishing-smishing-vishing

    Çfarë pritet: Përgjigjet e forta dallojnë presionin, kërkesën për të dhëna sekrete, lidhjen e dhënë dhe anashkalimin e procesit pa u mbështetur vetëm te drejtshkrimi.

    Kalimi: Thuaj: ‘Treguesit na tregojnë se duhet të verifikojmë. Nuk na thonë t'i besojmë kanalit të ofruar nga mesazhi.’

  4. 04Ndërto një rrugë verifikimi

    15 min · në grup

    Çdo ekip zgjedh një kanal të veçantë që njihej para mbërritjes së mesazhit dhe shkruan fjalët e sakta për verifikimin e kërkesës.

    Çfarë pritet: Plani duhet të refuzojë lidhjen e dhënë dhe zbulimin e të dhënave sekrete, të emërtojë një adresë të ruajtur, aplikacion zyrtar ose numër të njohur më parë dhe të pyesë nëse paralajmërimi është dërguar vërtet.

    Kalimi: Thuaj: ‘Një rregull i mirë duhet t'i qëndrojë presionit, ndaj tani situata do të vështirësohet.’

  5. 05Prova nën presion

    20 min · në grup

    Jepi çdo ekipi një nga kartat e gatshme të ndërlikimit. Ekipet rishikojnë hollësitë e planit pa braktisur verifikimin e pavarur.

    Çfarë pritet: Rruga e saktë mund të ndryshojë, por pjesëmarrësit duhet ende të ndalojnë, të mbrojnë të dhënat sekrete dhe të përdorin kontakte të pavarura nga kërkesa.

    Kalimi: Thuaj: ‘Mbajeni pjesën e rregullit që i qëndroi çdo ndërlikimi.’

  6. 06Bëje rregullin të ripërdorshëm

    10 min · përmbledhje

    Çdo ekip thotë një rregull që mund ta përdorë nesër dhe një situatë ku rregulli kërkon përshtatje. Krahasojeni me shembullin e gatshëm të verifikimit.

    Çfarë pritet: Një rregull i ripërdorshëm përmban tri ide: ndalo, mbro të dhënat sekrete, verifiko përmes një rruge që nuk ta dha kërkesa.

Kartat e sprovës nën presion

Ndërlikimi 1

Një telefonues thotë se është dërguesi dhe kërkon t'ia lexosh me zë kodin njëpërdorimësh.

Ndërlikimi 2

Mesazhi duket sikur është përcjellë nga drejtuesi yt me shënimin: ‘Të lutem, bëje tani.’

Ndërlikimi 3

Një mesazh i dytë thotë se afati mbaron pas dhjetë minutash.

Fleta e vendimeve të pjesëmarrësit

Për çdo moment, shëno treguesit, vendimin, kundërshtimin më të fortë dhe çfarë do të ta ndryshonte mendimin.

Treguesit
Vendimi
Kundërshtimi më i fortë
Çfarë ma ndryshon mendimin

Diskutimi përmbyllës i lehtësuesit

  • • Cila shenjë ta ndryshoi vendimin?
  • • Çfarë e bëri të besueshëm kanalin e verifikimit?
  • • Çfarë do ta bënte këtë rregull të dështonte në jetën reale?

Shembull i fortë verifikimi: Nuk do ta përdor lidhjen dhe nuk do të tregoj kodin. Do ta hap shërbimin nga adresa që kam ruajtur ose do të telefonoj numrin zyrtar që njoh dhe do të pyes: ‘A e keni dërguar ju këtë paralajmërim për llogarinë?’

Statusi pilot: zhvilloje punëtorinë, shëno kohën reale dhe raporto udhëzimet e paqarta para se të quhet gati për përdorim.

shënim: ky material u krijua në kuadër të projektit 'U.S. Cybersecurity Leadership in AI for Albania', financuar nga departamenti i shtetit i shteteve të bashkuara. mendimet, gjetjet dhe përfundimet e paraqitura këtu janë të autorit(ëve) dhe nuk pasqyrojnë domosdoshmërisht ato të departamentit të shtetit të shteteve të bashkuara.

Disclaimer: This material was created on behalf of the 'U.S. Cybersecurity Leadership in AI for Albania' project, funded by the United States Department of State. The opinions, findings, and conclusions stated herein are those of the author(s) and do not necessarily reflect those of the United States Department of State.

Shënim

Gjete diçka të paqartë, të vjetruar ose që mund të përmirësohet? Sugjero një përmirësim