Strukturimi i bazës së të dhënave

Çfarë është një bazë të dhënash

Çdo aplikacion ka nevojë për një vend ku të mbajë informacionin e vet. Në Adalo ai vend është baza e të dhënave, dhe mënyra më e lehtë për ta menduar është si një grup fletësh Excel. Ashtu si një fletë Excel, baza mban të dhënat që aplikacioni u tregon njerëzve dhe të dhënat që ata shkruajnë vetë.

Katër fjalë e përshkruajnë se si lidhet e gjitha bashkë, dhe do t'i përdorësh në çdo ekran që ndërton:

• Koleksioni: një fletë e vetme, që mban një lloj gjëje. Një koleksion Trips, një koleksion Users.
• Vetia: një kolonë në atë fletë. Për një udhëtim kjo mund të jetë titulli, data e nisjes, kostoja.
• Regjistrimi: një rresht i vetëm. Një udhëtim konkret, me vlerat e vërteta të plotësuara.
• Lidhja: një lidhje mes dy koleksioneve, që një udhëtim të tregojë personin që e drejton pa i kopjuar të dhënat e atij personi në çdo udhëtim.

Nëse i ke këto katër të qarta, pjesa tjetër e aplikacionit qëndron mbi një themel të fortë. Nëse i ngatërron, çdo ekran që ndërton më vonë të lufton.

Koleksioni Users dhe llojet e vetive

Hap skedën Database në të majtë të editorit të Adalos dhe do të shohësh që një koleksion është aty tashmë: Users. Adalo ta jep gati, dhe është i vetmi koleksion që nuk mund ta fshish. Mund t'i shtosh veti dhe të riemërtosh gjëra, por ai mbetet. Kjo ka kuptim, sepse pothuajse çdo aplikacion ka nevojë të dijë kush është i kyçur brenda.

Kur shton një veti, Adalo të pyet çfarë lloji është. Pak lloje të zakonshme mbulojnë shumicën e asaj që i duhet një aplikacioni fillestar:

• Text për emra, tituj dhe përshkrime. Vetia e parë që Adalo i jep një koleksioni të ri është një veti Text me emrin Name.
• Date për çdo gjë që ndodh në një ditë, si për shembull kur nis një udhëtim.
• Relationship për një lidhje me një koleksion tjetër, dhe këtu bashkohen katër idetë e mësipërme.

Zgjedhja e llojit të duhur ka rëndësi, sepse vendos se çfarë mund të bëjë aplikacioni me vlerën më vonë. Një Date mund të renditet dhe të krahasohet; një copë tekst nuk mund të trajtohet si një ditë në kalendar.

Ndërtimi i bazës Trips

Le të ndërtojmë një bazë të vërtetë. Po bëjmë një aplikacion Trips, ku çdo udhëtim ka një titull, një datë nisjeje dhe një drejtues. Ndiqi këta hapa me radhë.

1. Hap skedën Database në menynë e majtë të editorit të Adalos. Do të shohësh koleksionin Users tashmë aty.
2. Kliko + Add Collection, emërtoje Trips dhe kliko Add. Adalo e krijon koleksionin me një veti fillestare të quajtur Name, sepse një koleksion duhet të ketë gjithmonë të paktën një veti.
3. Kliko atë veti fillestare dhe riemërtoje Title. Ky është emri i udhëtimit, për shembull "Fundjavë në Theth".
4. Në koleksionin Trips, kliko + Add Property, zgjidh Date, emërtoje Trip Start Date dhe kliko Save.
5. Shto drejtuesin. Çdo udhëtim ka nevojë për dikë përgjegjës, por ai person është tashmë një User, ndaj nuk ia kopjojmë të dhënat brenda udhëtimit. Kliko sërish + Add Property, zgjidh Relationship, pastaj zgjidh Users. Adalo krijon një lidhje, dhe në fakt dy veti: një në anën e Trips dhe një në anën e Users.
6. Adalo të pyet çfarë lloj lidhjeje është kjo. Një person mund të drejtojë shumë udhëtime, por çdo udhëtim ka vetëm një drejtues, ndaj zgjidh mundësinë një-me-shumë, pastaj kliko Done.
7. Emërto të dyja anët që të mos ngatërrohesh më vonë. Në koleksionin Users, riemërto vetinë e re Trips Led. Në koleksionin Trips, riemërtoje Leader. Kliko një koleksion, pastaj vetinë e lidhjes, pastaj plotëso fushën.

Në këtë pikë forma e bazës ka mbaruar: një udhëtim ka një titull, një datë nisjeje dhe një drejtues. Ajo që ende nuk ka është asnjë udhëtim të vërtetë.

8. Shto një regjistrim me dorë. Kliko koleksionin Trips, pastaj butonin Records, pastaj + Add Trip lart djathtas. Plotëso Title dhe Trip Start Date dhe kliko Save. Do të vësh re që lista e Leader është bosh, sepse ende nuk ka përdorues. Shto ca përdorues në të njëjtën mënyrë, pastaj kthehu dhe lidhi si drejtues.

Një-me-shumë dhe shumë-me-shumë

Lidhja e drejtuesit që sapo bëre është një-me-shumë: një drejtues, shumë udhëtime të drejtuara. Kjo është forma e përditshme, dhe do ta përdorësh vazhdimisht.

Detyra e parë shton një lidhje të dytë, të ndryshme. Një udhëtim duhet të ketë edhe anëtarë, njerëz që bashkohen me të. Këtu një udhëtim ka shumë anëtarë, dhe një person mund të bashkohet me shumë udhëtime. Kjo është një lidhje shumë-me-shumë, një lidhje "Bashkohu me udhëtimin" mes Users dhe Trips.

Mënyra për të vendosur se cila formë të duhet është ta thuash lidhjen me zë nga të dyja anët:

• "Një drejtues drejton shumë udhëtime; një udhëtim ka një drejtues." Njëra anë është një e vetme, tjetra është shumë, ndaj është një-me-shumë.
• "Një udhëtim ka shumë anëtarë; një anëtar bashkohet me shumë udhëtime." Të dyja anët janë shumë, ndaj është shumë-me-shumë.

Thuaji të dyja fjalitë para se të klikosh, dhe mundësia e duhur në Adalo bëhet e dukshme.

Mëso më shumë: rregulla që ia vlen t'i dish

Pak rregulla të bazës së Adalos të kursejnë telashe të vërteta sapo aplikacioni yt të rritet:

• Nuk ekziston një-me-një e vërtetë. Nëse dy gjëra duhet të çiftohen saktësisht, si një pritës me një ngjarje të vetme, përdor një lidhje një-me-shumë dhe thjesht shpërfille anën "shumë". Është e rrallë, por ndodh.
• Vetia e parë është etiketa. Adalo e përdor vetinë e parë të një regjistrimi si emrin e tij kudo tjetër në editor, ndaj vendos aty diçka unike dhe të lexueshme, si titulli i udhëtimit, dhe mos e lër kurrë bosh.
• Importet CSV përputhen me etiketën. Nëse ngarkon regjistrime nga një fletë llogaritëse, një lidhje importohet vetëm kur vlera e saj përputhet me etiketën e koleksionit të lidhur, ndaj etiketat e pastra e unike kanë rëndësi.
• Emërto të dyja anët e çdo lidhjeje. Një lidhje krijon një veti në secilin koleksion. Emërtoji të dyja menjëherë, ose pas një muaji do të shohësh dy kolona misterioze duke pyetur veten se çfarë lidhet me çfarë.
• Bosh lejohet. Një veti mund të lihet bosh ose e papërdorur. Kjo është në rregull ndërsa je ende duke ndërtuar.

Do ta shohësh të shpjeguar? Ja leksioni i regjistruar i Code for Albania për këtë temë.

Provo veten

1. Në katër idetë e Adalos, cili është ndryshimi mes një koleksioni, një vetie dhe një regjistrimi? Jep një shembull për secilën nga aplikacioni Trips.
2. Aplikacioni Trips e lidh një udhëtim me drejtuesin e tij, dhe gjithashtu me anëtarët. Njëra prej tyre është një-me-shumë dhe tjetra shumë-me-shumë. Cila është cila, dhe si do ta thoshe secilën me zë për t'u siguruar?
3. Pse këmbëngul Adalo që vetia e parë e një koleksioni të plotësohet me diçka unike, dhe çfarë prishet nëse e lë bosh?