Atributet dhe metodat

Dy gjysmat e një objekti

Çdo objekt përbëhet nga dy lloje gjërash. Atributet janë të dhënat që mban, emrat: një balancë, një emër, një numër faqesh. Metodat janë veprimet që mund të bëjë, foljet: depozito, përshkruaj, shto interes. Një klasë është vërtet thjesht një vend për të mbajtur bashkë një grup atributesh dhe metodat që punojnë mbi to, që të mos ndahen kurrë.

Do të ndërtojmë hap pas hapi një llogari të thjeshtë kursimi për t'i parë të dyja, dhe për të takuar edhe një dallim që i ngatërron njerëzit: të dhënat që i takojnë një objekti të vetëm kundrejt të dhënave që i ndan çdo objekt i klasës.

Atributet e instancës: të dhënat e vetë një objekti

Një atribut instance i takon një objekti dhe vetëm një objekti. E vendos në __init__, duke përdorur self, dhe çdo objekt merr kopjen e vet.

class LlogariKursimi:
    def __init__(self, zoteruesi, balanca):
        self.zoteruesi = zoteruesi    # zotëruesi i kësaj llogarie
        self.balanca = balanca        # balanca e kësaj llogarie

Nëse bën dy llogari, secila ka zotëruesin dhe balancën e vet. Ndryshimi i njërës e lë tjetrën të qetë, sepse self.balanca do të thotë gjithmonë "balanca e kësaj llogarie", jo ndonjë numër i përbotshëm.

Atributet e klasës: të dhëna të ndara nga të gjithë

Një atribut klase është ndryshe: i takon vetë klasës, ndaj çdo objekt sheh të njëjtën vlerë. Shkruhet drejt e brenda trupit të klasës, jo brenda __init__. Një përdorim i mirë është diçka që është vërtet e njëjtë për të gjitha objektet, si një normë interesi që banka e cakton për çdo llogari.

class LlogariKursimi:
    norma_interesit = 0.03            # atribut klase: i ndarë nga të gjitha llogaritë

    def __init__(self, zoteruesi, balanca):
        self.zoteruesi = zoteruesi    # atribut instance: unik për çdo llogari
        self.balanca = balanca

Këtu zoteruesi dhe balanca ndryshojnë nga llogaria në llogari, por norma_interesit është një vlerë e ndarë nga të gjitha. Nëse banka e ngre normën te klasa, çdo llogari e pasqyron normën e re menjëherë. Kjo është shenja për të përdorur një atribut klase: kur vlera është veti e tërë llojit, jo e ndonjë objekti të vetëm.

Metodat, getter-at dhe setter-at

Metodat janë funksione të përcaktuara brenda klasës; parametri i tyre i parë është gjithmonë self, që të mund të lexojnë e të ndryshojnë atributet e atij objekti. Disa metoda thjesht raportojnë një vlerë, dhe disa e ndryshojnë atë në mënyrë të kontrolluar. Sipas konventës, një metodë që lexon një atribut është një getter, dhe një metodë që e përditëson një atribut është një setter.

class LlogariKursimi:
    norma_interesit = 0.03

    def __init__(self, zoteruesi, balanca):
        self.zoteruesi = zoteruesi
        self.balanca = balanca

    def merr_balancen(self):                # getter: thjesht raporton
        return self.balanca

    def depozito(self, shuma):              # si setter: ndryshon, me një kontroll
        if shuma > 0:
            self.balanca = self.balanca + shuma

    def shto_interes(self):                 # përdor atributin e ndarë të klasës
        self.balanca = self.balanca + self.balanca * LlogariKursimi.norma_interesit

Tani llogaria mund të përdoret nëpërmjet metodave të veta në vend që të preket drejtpërdrejt te të dhënat.

llogari = LlogariKursimi("Fondi i shtëpisë", 1000)
llogari.depozito(500)
print(llogari.merr_balancen())    # 1500
llogari.depozito(-40)             # refuzohet nga kontrolli, balanca s'ndryshon
print(llogari.merr_balancen())    # 1500

Atributet mbajnë gjendjen, metodat kontrollojnë si lexohet e ndryshohet ajo gjendje, dhe mbajtja e të dhënave të instancës veç nga të dhënat e ndara të klasës e lejon një projekt të vetëm t'u shërbejë pastër shumë objekteve. Hapi tjetër është të lësh një klasë të ndërtohet mbi një tjetër.

Do ta shohësh të shpjeguar? Ja leksioni i regjistruar i Code for Albania për këtë temë.

Provo veten

1. Shpjego ndryshimin mes një atributi instance dhe një atributi klase, dhe jep nga një shembull të secilit prej llogarisë së kursimit ku zgjedhja ka qartë kuptim.
2. Pse është më e sigurt të thërrasësh llogari.depozito(500) sesa të shkruash drejtpërdrejt llogari.balanca = llogari.balanca + 500? Çfarë mund të bëjë metoda që caktimi i thjeshtë nuk mundet?
3. Nëse banka e ndryshon norma_interesit te klasa pasi disa llogari ekzistojnë tashmë, cilat prej atyre llogarive preken, dhe pse?